In de slaapkamer van mijn opa en oma hing een spreuk die me is bijgebleven (al ken ik niet het hele versje uit mijn hoofd):
Een mens lijdt dikwijls ’t meest
Door ’t lijden dat hij vreest
Doch dat nooit op komt dagen.
Zo heeft hij meer te dragen
Dan God te dragen geeft.Het leed dat is, drukt niet zo zwaar
Als vrees voor allerlei gevaar.
Doch komt het eens in huis,
Dan helpt God altijd weer
En geeft Hij kracht naar kruis.
Ik vind dat prachtig, want het zegt eigenlijk hetzelfde als wat neurowetenschap inmiddels bevestigt:
we lijden vaker aan de gedachte aan angst, dan aan de gebeurtenis zelf.
Wat er in je hoofd gebeurt
Wanneer je piekert of overdenkt, doet je brein precies wat het moet doen: het maakt een risico-analyse. Alleen vergeet het erbij te vermelden hoe waarschijnlijk dat risico is.
Zo lijkt alles even bedreigend.
Je hersenen zijn je eigen drama-queen in disguise. Vermomd als innerlijke stem klinken ze overtuigend:
“Wat als het misgaat?”
“Wat als ik faal?”
“Wat als dit nooit meer goed komt?”
Die gedachten voelen waar, maar ze zijn vaak slechts waarschuwingen van een brein dat je wil beschermen tegen teleurstelling of afwijzing.
Wat onderzoek laat zien
Psychologen Daniel Gilbert en Timothy Wilson ontdekten dat mensen systematisch overschatten:
-
hoe erg iets zal zijn,
-
hoe lang het duurt voordat ze zich beter voelen,
-
en hoe weinig invloed ze denken te hebben op hun herstel.
Dat heet de impact bias.
Ons brein vergeet dat we veerkrachtig zijn, dat we steun kunnen zoeken, dat we kunnen wennen.
Wetenschappers noemen dat immune neglect, we onderschatten ons psychologisch afweersysteem.
Daarom lijden we vaak meer aan de voorstelling in ons hoofd dan aan de realiteit zelf.
Systemisch bekeken
Vanuit systemisch perspectief is dit logisch.
Je leert in je gezin, je cultuur en je omgeving hoe je omgaat met spanning en onzekerheid.
Misschien heb je gezien dat voorzichtigheid, controle of zorgen maken gewaardeerd werd.
Dan neemt jouw systeem die dynamiek over: “Als ik me maar genoeg zorgen maak, kan ik het voorkomen.”
Maar dat werkt alleen zolang je binnen het bekende blijft.
Wil je groeien, dan vraagt het leven soms om een andere beweging: nieuwsgierigheid, durven, vertrouwen.
De uitnodiging
Niemand krijgt zekerheid over de toekomst.
Maar je kunt wel leren herkennen wanneer je angst je vasthoudt bij het bekende, terwijl iets in jou verlangt naar beweging.
Vraag jezelf:
-
Waar zie ik beren op de weg die nooit gekomen zijn?
-
Waar heb ik me laten tegenhouden door het stemmetje in mijn hoofd?
-
En wat zou ik doen als ik dat stemmetje even niet geloofde?
Het antwoord hoeft geen radicale koerswijziging te zijn.
Kies gewoon de richting waar je blij van wordt.
Waar je de tijd van vergeet.
Zoals Martin Bril ooit zei:
“Je mist meer dan je meemaakt en dat is oké.”
Maar mis niet de dingen die jou tot leven brengen.
Want de dingen die leven in je wakker maken, die brengen je dichter bij wie je bent.