Wat is uitstelgedrag?
Je kent het vast: je moet iets belangrijks doen, maar in plaats daarvan ga je ineens je kast opruimen, check je voor de tiende keer je telefoon, of bedenk je allerlei andere dingen die ‘nu even moeten’. Dat noemen we uitstelgedrag, ofwel procrastineren. Het betekent dat je iets uitstelt, terwijl je eigenlijk weet dat het niet handig is.
Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 1 op de 5 mensen vaak dingen uitstelt. Het is geen luiheid, maar heeft te maken met hoe ons brein werkt en hoe we ons voelen. Uitstelgedrag heeft vaak minder met discipline te maken dan we denken, en meer met wat er van binnen gebeurt, zoals bij Motivatie en veiligheid.
Waarom stellen we dingen uit?
Wetenschappers hebben ontdekt dat ons brein liever iets leuks doet nu, dan iets belangrijks voor later. Dat noemen ze ‘tijdsinconsistentie’. Stel je voor: je kunt nu een uur Netflix kijken, of over een week een goed cijfer halen. Ons brein kiest vaak voor het eerste.
Daarnaast stellen we dingen uit omdat we bepaalde gevoelens willen vermijden. Bijvoorbeeld:
– Angst om te falen: “Wat als ik het niet goed doe?”
– Vermoeidheid of verveling: “Dit is zo saai, ik heb er geen zin in.”
– Overweldiging: “Het is te veel, ik weet niet waar ik moet beginnen.”
Ook speelt wilskracht een rol. Als je moe bent of gestrest, is het moeilijker om jezelf te dwingen om aan de slag te gaan.
Wat zijn de nadelen van uitstelgedrag?
Als je vaak dingen uitstelt, kan dat voor problemen zorgen:
– Je voelt je gestrest en schuldig: je weet dat je iets moet doen, maar je doet het niet.
– Je werk wordt minder goed: als je alles op het laatste moment doet, maak je meer fouten.
– Je slaapt slechter: je ligt ’s nachts wakker van alles wat nog moet gebeuren.
– Andere mensen worden boos: als je afspraken niet nakomt, kan dat voor ruzie zorgen.
Gelukkig kun je leren om minder uit te stellen. Het is geen karaktertrek, maar een gewoonte die je kunt veranderen. Als je beter leert luisteren naar wat er in jou speelt, bij je Innerlijk kompas, wordt ook duidelijker wat wel klopt om te doen.
6 eenvoudige tips om minder uit te stellen
1. Begin met twee minuten
Soms is het moeilijkste deel gewoon beginnen. Zeg tegen jezelf: “Ik doe het maar twee minuten.” Vaak merk je dat je daarna wel doorgaat. Dit werkt omdat je brein denkt: “Twee minuten, dat kan ik wel!”
2. Maak je taak heel klein en duidelijk
In plaats van te denken “ik moet mijn verslag afmaken”, zeg je: “Ik schrijf vandaag van 10:00 tot 10:30 de eerste alinea.” Hoe duidelijker de taak, hoe makkelijker het is om te beginnen.
3. Maak een ‘als-dan’ plan
Dit betekent: je koppelt een nieuwe gewoonte aan iets wat je al doet. Bijvoorbeeld: “Als ik mijn koffie op heb, dan begin ik met mijn e-mails.” Zo hoef je niet steeds te bedenken wanneer je iets moet doen.
4. Zorg dat je niet afgeleid wordt
Leg je telefoon weg, zet je tv uit en zoek een rustige plek. Ons brein kan niet goed multitasken. Als je je concentreert, gaat het werk sneller en beter.
5. Wees aardig voor jezelf
Als je jezelf uitmaakt voor lui, wordt het alleen maar moeilijker om te beginnen. Praat tegen jezelf zoals je tegen een vriend zou praten: “Het is oké, iedereen stelt wel eens iets uit. Ik probeer het gewoon weer.”
6. Geef jezelf een beloning
Afspraak met jezelf: als ik dit af heb, mag ik iets leuks doen. Bijvoorbeeld: “Na dit hoofdstuk ga ik een half uur wandelen.” Zo wordt het werk minder zwaar.
Conclusie: Begin klein, maar begin
Uitstelgedrag is normaal en iedereen doet het wel eens. Het goede nieuws is dat je er iets aan kunt doen. Probeer één van deze tips uit en merk het verschil. Begin klein, wees geduldig en geef niet op als het niet meteen lukt.