Wat is tegenwil?
Tegenwil is dat iemand bijna automatisch tegen een verzoek ingaat. Niet omdat het verzoek onredelijk is, maar omdat het van buitenaf komt.
Hoe dwingender er iets van je gevraagd wordt, hoe sterker iets in jou of de ander “nee” zegt.
Dat lijkt op een sterke eigen wil, maar vaak is het dat niet. Misschien herken je dit niet alleen bij een ander, maar ook bij jezelf.
Wat ik er interessant aan vind, is dat het niet op zichzelf staat. Tegenwil ontstaat altijd als reactie ergens op. Of op iemand, een verwachting. Zonder dat is er geen tegenwil. En ergens zit daar iets tegenstrijdigs in. Want wat eruitziet als afstand, lijkt juist te ontstaan in relatie.
Geen eigen wil?
Deze mensen, en vaak zijn het kinderen, hebben niet altijd een goed ontwikkelde eigen wil. Dat klinkt tegenstrijdig, want het ziet er juist uit als een sterke wil.
Maar een eigen wil komt van binnenuit. Vanuit intrinsieke motivatie. En om naar buiten te durven treden, de wereld in, heb je eerst iets anders nodig: een gevoel dat het veilig genoeg is om te bewegen. Dat je niet meteen iets verliest als je meegaat met een ander.
Zonder die basis kan elke vraag van buiten voelen als iets wat van je af moet. Ook als je het eigenlijk wel zou willen.
Waarom wil hij nooit iets?
Waarom wil hij nooit iets? Dat is een vraag die ik vaker hoor. Of zelf stel, als ik naar iemand kijk die overal “nee” op lijkt te zeggen.
Wat onder tegenwil ligt, is geen simpele koppigheid. Het lijkt eerder een ingewikkelde balans tussen verlangen naar verbinding, behoefte aan veiligheid en de wens om zelf te mogen kiezen.
Dat maakt het verwarrend. Want het gedrag dat je ziet, duwt vaak juist weg van wat er onderliggend verlangd wordt.
Wat er van binnen gebeurt
Wat we tegenwil noemen, lijkt sterk op wat in de psychologie Psychological Reactance heet. Als je het gevoel hebt dat je geen keuze meer hebt, ontstaat er verzet.
Daaronder zitten vaak drie dingen die meespelen:
• de behoefte om zelf te mogen kiezen
• de behoefte om verbonden te blijven
• en de behoefte om je veilig te voelen (daar schrijf ik uitgebreider over in Motivatie en veiligheid)
Waarom tegenwil vaak niet voelt als een keuze
Tegenwil gebeurt vaak snel. Sneller dan nadenken.
Je zegt al “nee” voordat je hebt gevoeld wat je eigenlijk wilt. Daarover schrijf ik ook in Leven vanuit jezelf.
Of je ziet het bij een kind dat overal tegenin gaat, terwijl het eigenlijk contact wil.
Dat maakt het verwarrend. Want het gedrag lijkt afstandelijk, maar de beweging eronder is vaak juist een behoefte aan verbinding.
Tegenwil herkennen
Misschien herken je het:
• dat je automatisch weerstand voelt bij een verzoek
• dat je iets niet wilt, maar niet goed weet waarom
• dat je achteraf denkt: dit wilde ik eigenlijk wel
Of je ziet het bij een ander:
• een kind dat overal “nee” op zegt
• iemand die moeite heeft met autoriteit
• iemand die zich vastzet, juist als het belangrijk wordt
Wat helpt (zonder trucjes)
Wat ik in ieder geval steeds duidelijker zie, is dat tegenwil niet minder wordt door harder duwen. Eerder het tegenovergestelde. Als iets in jou of de ander al in verzet staat, maakt extra druk die beweging vaak alleen maar sterker.
Wat wel iets lijkt te verschuiven, is wanneer er weer ruimte ontstaat. Voor keuze, in een eigen tempo, en voor veiligheid in contact.
Vanuit de Attachment Theory weten we dat gedrag vaak verandert als iemand zich veilig genoeg voelt. Dat maakt tegenwil ineens minder iets om te doorbreken, en meer iets om te begrijpen.
Tot slot
Tegenwil is geen koppigheid, maar een reactie. Een reactie op druk, op onuitgesproken verwachting, of op iets wat te snel of te veel voelt.
Waar herken jij dit?
Bij jezelf of bij een ander?